Gefermenteerd eten is voedsel dat door micro-organismen is veranderd. Dat betekent niet automatisch dat er bij het eten nog levende bacteriën aanwezig zijn of dat het product een bewezen probiotisch effect heeft.
Wat verandert er bij fermentatie?
Bij fermentatie zetten bacteriën, gisten of schimmels stoffen in voedsel om. Daardoor veranderen bijvoorbeeld de smaak, structuur en houdbaarheid. Denk aan melk die yoghurt wordt, of kool die verandert in zuurkool of kimchi.
Volgens het Voedingscentrum over fermentatie zetten melkzuurbacteriën bij yoghurt melksuiker om in melkzuur. Schimmels zorgen bij tempeh juist voor de fermentatie van gekookte sojabonen. Het gaat dus niet uitsluitend om bacteriën, en ook niet om één soort eindproduct.
Waarom is gefermenteerd niet automatisch probiotisch?
Nee, niet al het gefermenteerde eten is probiotisch. Fermentatie beschrijft een productieproces. Voor probiotica zijn specifieke levende micro-organismen met een aangetoond gezondheidsvoordeel van belang, in voldoende hoeveelheden.
Houd deze drie begrippen uit elkaar:
- Gefermenteerd: micro-organismen hebben het voedsel veranderd.
- Levend: bij consumptie zijn nog levende micro-organismen aanwezig.
- Probiotisch: specifieke levende micro-organismen bieden in een voldoende hoeveelheid een aangetoond gezondheidsvoordeel.
Een product met levende bacteriën voldoet dus niet vanzelf aan die laatste omschrijving. Het Voedingscentrum over probiotica benadrukt:
“Het specifieke type bepaalt wat de mogelijke werking zou kunnen zijn.”
Een aantrekkelijk bacterieverhaal op een verpakking is daarmee nog geen bewijs dat juist dat product jouw darmgezondheid verbetert.
Zitten er nog levende bacteriën in verhitte zuurkool?
Dat kun je niet zomaar aannemen. Verhitting kan de levende bacteriën doden; hoeveel er overblijven, hangt onder meer af van temperatuur en verhittingsduur. Zuurkool blijft dan een gefermenteerd product, maar is niet noodzakelijk een bron van levende bacteriën. Ook pasteurisatie na fermentatie kan dat verschil verklaren.
Is fermentatie een smaakmaker of een gezondheidsbelofte?
Vooral een interessante manier om smaak en variatie toe te voegen, niet automatisch een wondermiddel. Fermentatie kan de verteerbaarheid veranderen, maar veel bredere gezondheidsbeloften zijn volgens het Voedingscentrum niet goed onderzocht of bewezen.
Kies dus gerust yoghurt bij je ontbijt of kimchi naast een maaltijd omdat je het lekker vindt. Let bij gefermenteerde groenten ook op zout en bekijk het totale voedingspatroon, niet alleen het woord ‘gefermenteerd’.